Zonnebrand

Zonlicht is een mengeling van straling van diverse golflengtes. In de regenboog is het zichtbare deel van de zonnestralen geordend naar de lengte van de golven. Van paars naar rood zijn de golven steeds langer. Het infrarood, met een golflengte groter dan die van het rood, is niet zichtbaar maar voelbaar als (zonne)warmte. Het ultraviolet of UV heeft een golflengte kleiner dan die van het paars. Ook dit deel van de zonnestraling is niet zichtbaar.

Zonlicht en UV-straling
Zonlicht is een mengeling van straling van diverse golflengtes.
In de regenboog is het zichtbare deel van de zonnestralen geordend naar de lengte van de golven.
Van paars naar rood zijn de golven steeds langer. Het infrarood, met een golflengte groter dan die van het rood, is niet zichtbaar maar voelbaar als (zonne)warmte.
Het ultraviolet of UV heeft een golflengte kleiner dan die van het paars. Ook dit deel van de zonnestraling is niet zichtbaar.

De meeste UV-straling krijgen we via zonlicht. Niet alle UV bereikt de aarde: een deel wordt tegengehouden door de ozonlaag.

De hoeveelheid UV hangt niet af van de temperatuur.
Hoog in de bergen is er veel meer UV dan op zeeniveau omdat de straling een kortere weg door de dampkring aflegt.

 

Er zijn drie soorten UV-stralen:

  • UV-A stralen dringen door in onze huid en worden bijna niet tegengehouden door de ozonlaag.
  • UV-B stralen geven een natuurlijke bescherming tegen de zon door verkleuring en verdikking van de huid.
  • UV-C stralen bereiken de aarde niet, ze worden vastgehouden in de ozonlaag.

De kracht van de zon wordt wel uitgedrukt in de UVindex, die in Nederland kan variëren van 1 t/m 10. In landen dichter bij de evenaar en in de bergen kan een hogere UV-index voorkomen. De UV-index is mede bepalend voor adviezen over zonnebaden. Het KNMI geeft tussen eind april en eind september zonkrachtinformatie op teletekst pagina 708 en de internetsite www.knmi.nl.
UV-straling heeft ook een positieve werking. Onder invloed van UV uit zonlicht of bruiningsapparatuur vormen pigmentcellen het bruine huidpigment dat een natuurlijke bescherming geeft tegen het zonlicht. Onder invloed van UV-B straling wordt vitamine D in ons lichaam aangemaakt. Ook bij sommige huidaandoeningen (bijvoorbeeld psoriasis) kan UV-straling een positieve uitwerking hebben.

Risico's van UV-straling
Zowel UV-A als UV-B straling kan erfelijk materiaal in de cellen beschadigen waardoor huidkanker kan ontstaan.
UV-B vormt hierbij de belangrijkste risicofactor. Hoewel vroeger werd gedacht dat UV-A niet schadelijk was, blijkt UV-A 10 tot 20 procent bij te dragen aan het risico op het ontstaan van huidkanker.
Door overmatig zonnebaden en omdat de ozonlaag door milieuvervuiling dunner geworden is en minder UVstraling absorbeert, neemt het aantal gevallen van huidkanker toe.

Zonnebrand
De huid kan onder invloed van UV-A en UV-B verbranden, ook onder de zonnebank. Verbranding gaat gepaard met roodheid en in ernstige gevallen rillingen, blaren, misselijkheid en koorts. Op termijn zal de huid haar elasticiteit verliezen en versneld verouderen (pigmentvlekken, rimpels, leerachtige droge huid) Over het algemeen denkt men dat de huid pas verbrand is als die rood is en pijn doet. Maar de huid is al verbrand als deze 8 tot 24 uur na het zonnen lichtrood kleurt. Uw huidtype en de UV-index bepalen hoelang u in de zon kunt liggen.

Zonnesteek
Een zonnesteek ontstaat door langdurig verblijf of lichamelijke arbeid in de zon (met name bij zon in de nek) en gaat gepaard met verwardheid, plotselinge spierzwakte, hoofdpijn en een algemeen hittegevoel.
Een zonnesteek is het gevolg van zout- en vochtverlies.
Met de volgende maatregelen kunt u een zonnesteek voorkomen:

  • Draag altijd een hoed of pet met zonneklep.
  • Zoek regelmatig de schaduw op.
  • Let er op dat u voldoende drinkt.
  • Gebruik wat extra zout om een tekort te voorkomen.

Als iemand toch een zonnesteek heeft opgelopen, moet die persoon half zittend in de schaduw worden neergelegd. Maak knellende kleding los en zorg voor afkoeling door natte doeken op het hoofd te leggen.
Laat de patiënt veel drinken en waarschuw altijd een arts.

Zonneallergie
Bij een zonneallergie ontstaan jeukende bultjes, blaasjes en schilfers op de lichaamsdelen die zijn blootgesteld aan de zon. Meestal verdwijnen de klachten binnen een paar dagen. Indien u weet dat u last heeft van een zonneallergie, is het raadzaam om uit de zon te blijven of het licht van de zon tegen te houden met een goede sunblock. Deze zijn verkrijgbaar bij uw Boots apotheek.
Eventueel kan een allergie veroorzaakt worden door een reactie op ingrediënten van het anti-zonnebrandmiddel.
Het is raadzaam een ander product te proberen, om te bepalen of dit de oorzaak van de allergie is.

Geneesmiddelen
Een aantal geneesmiddelen kan in combinatie met zonlicht een chemische reactie geven die lijkt op een heftige verbranding. De verbranding beperkt zich dan tot de delen van de huid die aan de zon zijn blootgesteld.
Er bestaan ook geneesmiddelen die, in combinatie met zonlicht, een allergische reactie kunnen geven die lijkt op eczeem. De kans daarop is veel kleiner en hierbij kan de uitslag ook voorkomen op delen van de huid die niet aan het zonlicht zijn blootgesteld.
Wilt u weten of u met uw geneesmiddelen veilig in de zon kunt, raadpleeg dan de bijsluiter of vraag uw Boots apotheek om advies.

Wanneer moet u een arts raadplegen
Als u last heeft van verbranding die gepaard gaat met rillingen, blaren, hoofdpijn, misselijkheid, koorts of hartkloppingen dan heeft u wellicht een zonnesteek, het is dan raadzaam een arts te raadplegen.
Ook als u last heeft van een zonneallergie, doet u er goed aan een huisarts te raadplegen.

Huidtypen
Niet elke huid is even gevoelig voor zonlicht. Over het algemeen worden vier huidtypen onderscheiden:

 

  • Huidtype 1
    Heeft u een zeer lichte huid, blonde of rossige haren en sproeten of lichtblond haar met blauwe ogen dan heeft u weinig pigment en bent u derhalve gevoelig voor zonlicht. U verbrandt snel en wordt niet of nauwelijks bruin.
  • Huidtype 2
    Als u een lichte huid, blond haar en lichte ogen heeft, dan verbrandt u snel en wordt u langzaam bruin.
  • Huidtype 3
    Bezit u donkere tot bruine haren en donkere ogen, dan zult u niet gemakkelijk verbranden en wordt u gemakkelijk bruin.
  • Huidtype 4
    Heeft u een getinte huid, donker haar en donkere ogen, dan verbrandt u bijna nooit en bruint u zeer goed.

     

Uiterlijke kenmerken zijn niet altijd bepalend voor de zongevoeligheid. Door eigen ervaring weet u zelf vaak het beste hoe snel u verbrandt en bruin wordt.

Ook de conditie van de huid, de tijd van het jaar en de weersomstandigheden spelen een rol bij hoe gevoelig u bent voor zonlicht. Wanneer de huid niet gewend is aan zonlicht kan bij te lange blootstelling een reactie optreden. Met behulp van de UV-index van het KNMI van die dag kunt u elke dag inschatten welke beschermende maatregelen u moet nemen.

Kinderhuid
De kinderhuid is extra gevoelig voor zonnestralen. Bij volwassenen bestaat een bepaalde laag van de huid uit dode huidcellen die een barrière vormen tegen straling, uitdroging en het binnendringen van vreemde stoffen.
Bij baby's ontbreekt deze zogenaamde hoornlaag. Deze wordt pas in de loop der jaren gevormd. Tot ongeveer het vierde levensjaar is de hoornlaag onvoldoende ontwikkeld om als bescherming te dienen, zowel tegen UV-straling als tegen uitdroging.

Een ander beschermingsmechanisme is de vorming van melanine (een bruine kleurstof) onder invloed van de zon. Kleine kinderen vormen bijna geen melanine waardoor er te weinig pigment ontstaat om afdoende bescherming te bieden.

Baby's en kinderen tot 16 jaar zijn extra gevoelig voor UV-straling. Blootstelling aan overmatige UV-straling kan schade op de lange termijn teweegbrengen.
Extra bescherming in de vorm van schaduw, het dragen van kleding en een petje of zonnehoed en het gebruik van een anti-zonnebrandmiddel met een hoge beschermingsfactor (30 of hoger) is daarom noodzakelijk.
Het gebruik van bruiningsapparatuur door kinderen tot 16 jaar wordt ten sterkste afgeraden.

Hoe is zonnebrand te voorkomen
Om zonnebrand te voorkomen, moet u ervoor zorgen dat uw huid goed beschermd is.
Een goede bescherming van de huid betekent een goede bescherming tegen UV-A en UV-B-stralen. Een aantal belangrijke adviezen zijn:

  • Gebruik een anti-zonnebrandmiddel met een goede beschermingsfactor (BF) of Sun Protection Factor (SPF) tegen zowel UV-A als UV-B (zie ook anti-zonnebrandmiddelen).
  • Tussen 11.00 en 15.00 uur is de zon het felst. In deze periode kunt u beter in de schaduw blijven.
  • Laat de huid geleidelijk aan de zon wennen. Gun uw huid rust en blijf eens een dag uit de zon.
  • Draag beschermende kleding zoals een hoed of pet met zonneklep, een shirt met lange mouwen, een lange broek en een zonnebril. Natte kleding laat meer straling door dan droge kleding.
  • Bij een heldere lucht, sneeuw, water of zand wordt straling gereflecteerd, waardoor deze sterker op de huid werkt.
  • Parasols en bewolking laten UV-stralen door, dus ook dan kan bescherming nodig zijn.
  • Cosmetica kan onder invloed van UV vervelende huidreacties opleveren. Verwijder daarom alle cosmetica (oogschaduw, lippenstift, deodorant enz.) voor u gaat zonnen. Doe dat ook als u bruiningsapparatuur gaat gebruiken.
  • Zon en alcohol gaan slecht samen. Als u gaat zonnen kunt u beter geen alcohol gebruiken. Alcohol verwijdt de bloedvaten nog eens extra. Dit kan zonnebrand verergeren.
  • Blijf uzelf ook beschermen als u eenmaal bruin bent.
    Een gebruinde huid beschermt namelijk niet volledig tegen de negatieve effecten op lange termijn.

Anti-zonnebrandmiddelen
Anti-zonnebrandmiddelen beschermen de huid tegen verbranden en uitdrogen. Er zijn veel antizonnebrandmiddelen met verschillende beschermingsfactoren verkrijgbaar. Let bij de keuze op de beschermingsfactor, uw huidtype, de waterbestendigheid en vorm van het middel (bijvoorbeeld lotion, gel of crème). Uw Boots apotheek adviseert u graag bij het maken van een keuze.
De onderstaande tabel geeft een indicatie welke crème voor welke huid het meest geschikt is:

Huidtype 1
(zeer licht huidtype, verbrandt snel, bruint nooit)

factor 30
Huidtype 2
(licht huidtype, verbrandt vrij snel, bruint langzaam)

factor 15-20
Huidtype 3
(vrij licht huidtype, verbrandt niet snel, wordt makkelijk bruin)

factor 10-15
Huidtype 4
(iets getint huidtype, verbrandt (vrijwel) nooit, bruint snel)

factor 5-10
! Kinderen tot 16 jaar ongeacht het huidtype factor 30

Wanneer u bij gebruik van bruiningsapparatuur verbrandt, kunt u beter de tijdsduur per keer beperken dan anti-zonnebrandmiddelen gebruiken.


Naast anti-zonnebrandmiddelen zijn er ook bruiningsproducten en snelbruiners verkrijgbaar.
Bruiningsproducten bespoedigen het bruin worden in de zon. Ze zijn echter niet geschikt voor een langdurig verblijf in de zon. Als u dit soort middelen gebruikt, dient u zich daarnaast ook nog te beschermen tegen UVstraling.

Gebruik van anti-zonnebrandmiddelen
Als u een anti-zonnebrandmiddel gebruikt, kunt u dit het beste een half uur tot één uur voor u in de zon gaat opbrengen. De werkzaamheid van deze middelen loopt terug, daarom moeten ze na twee uur opnieuw worden aangebracht. Dit geldt ook voor de zogeheten waterproofmiddelen. Breng de middelen eveneens opnieuw op na het zwemmen of bij sterke transpiratie.

Houd er rekening mee dat anti-zonnebrandmiddelen nog wel UV-stralen doorlaten. Als u langere tijd in de zon verblijft, kunt u ondanks zo'n middel toch verbranden.
Opnieuw insmeren kan verbranding dan niet meer voorkomen.

Wat kunt u er zelf aan doen
Na het zonnen is de huid erg gevoelig. Daarom kunt u het beste lauw douchen en daarbij geen zeep gebruiken.
Een after-sun product kalmeert, verzacht en ontspant de huid. Als uw huid erg verbrand is, kan afkoelen door middel van natte kompressen verlichting bieden.
Bij erge pijn kunt u eventueel paracetamol gebruiken.

In de serie huis-tuin-en-keukenmiddeltjes kunnen nog genoemd worden de verkoelende werking van komkommer (in plakjes of de schillen) en yoghurt (opbrengen en na een kwartiertje weer afspoelen).

Meer Informatie
Kijk voor meer informatie op internet onder www.kwf.nl.
Op deze site vindt u informatie en tips over verstandig zonnen. Op www.knmi.nl vindt u informatie over zonkracht.

2008b

Bij het gebruik maken van de site gaan we er vanuit dat je akkoord bent met de cookies.

Contact Boots webshop
  • Bel
  • Mail